Davlatning kelib chiqishi haqidagi asosiy nazariyalar
Quyida shu mavzuda referat uchun namunaviy reja, tayyor kirish qismi, yozish bo'yicha maslahatlar va adabiyotlar ro'yxati. To'liq ishni (titul, mundarija, boblar, xulosa) Word faylda olish uchun pastdagi tugmani bosing.
📄 To'liq ishni olishReja
- Kirish
- Ibtidoiy jamiyatda hokimiyat va ijtimoiy normalar
- Teologik va patriarxal nazariyalar
- Ijtimoiy shartnoma nazariyasi: T. Gobbs, J. Lokk, J.-J. Russo
- Zo'rlik, sinfiy va irrigatsiya nazariyalari
- Nazariyalarni qiyosiy baholash va zamonaviy qarashlar
- Xulosa
- Foydalanilgan adabiyotlar
Kirish
Davlat qanday paydo bo'lgan degan savol davlat va huquq nazariyasining eng qadimiy va hanuzgacha bahsli masalalaridan biridir. Bu savolga beriladigan javob davlat hokimiyatining manbai, uning chegaralari va fuqaro bilan munosabati qanday bo'lishi kerakligi haqidagi qarashlarni ham belgilab beradi. Shu sababli davlatning kelib chiqishi nazariyalarini o'rganish faqat tarixiy qiziqish emas, balki bugungi konstitutsiyaviy tamoyillarni tushunish uchun ham zarur.
Ilmiy adabiyotda bir necha asosiy yondashuv ajratiladi. Teologik nazariya davlat hokimiyatini ilohiy iroda bilan izohlaydi, patriarxal nazariya esa davlatni kengaygan oila, hukmdorni esa ota hokimiyatining davomchisi deb biladi. XVII-XVIII asrlarda shakllangan ijtimoiy shartnoma nazariyasi tarafdorlari, jumladan Tomas Gobbs ("Leviafan", 1651), Jon Lokk ("Boshqaruv haqida ikki risola", 1689) va Jan-Jak Russo ("Ijtimoiy shartnoma haqida", 1762) davlatni odamlarning tabiiy holatdan chiqish uchun o'zaro kelishuvi natijasi sifatida talqin qilgan.
XIX asrda boshqa yondashuvlar ham keng tarqaldi. Zo'rlik nazariyasi davlatni bir qabila yoki guruhning boshqasini bo'ysundirishi natijasi deb hisoblagan. Fridrix Engelsning "Oila, xususiy mulk va davlatning kelib chiqishi" (1884) asarida bayon etilgan sinfiy yondashuv davlatni jamiyatning sinflarga bo'linishi mahsuli deb ko'rsatgan. Karl Vitfogel esa Sharq mamlakatlarida yirik sug'orish inshootlarini boshqarish zarurati markazlashgan hokimiyatni vujudga keltirganini ilgari surgan; bu irrigatsiya nazariyasi Markaziy Osiyo tarixini o'rganishda ham tez-tez tilga olinadi.
Zamonaviy fanda yagona nazariya davlat paydo bo'lishining barcha sabablarini to'liq izohlab bera olmaydi, degan fikr ustun: iqtisodiy, ijtimoiy, diniy va geografik omillar birgalikda ta'sir ko'rsatgan. Ushbu ishning maqsadi asosiy nazariyalarning mazmunini ochib berish va ularni qiyosiy baholashdan iborat. Buning uchun ibtidoiy jamiyatdagi hokimiyat xususiyatlarini tavsiflash, har bir nazariyaning asosiy g'oyasi va muallifini ko'rsatish, ularning kuchli va zaif tomonlarini aniqlash vazifalari qo'yiladi.
Yozishda nimaga e'tibor berish kerak
- Har bir nazariyani muallifi, asari va yili bilan birga keltiring: masalan, Gobbs va Lokkning ijtimoiy shartnoma haqidagi qarashlari bir-biridan jiddiy farq qilishini alohida ko'rsating.
- Irrigatsiya nazariyasini yoritishda Markaziy Osiyodagi qadimgi sug'orish madaniyati misollaridan foydalaning, bu ishga milliy mazmun beradi.
- Ko'p uchraydigan xato: nazariyalarni faqat sanab o'tish. Xulosa qismida ularni qiyoslab, qaysi omillar bugungi fan tomonidan e'tirof etilishini ko'rsating.
Foydalanilgan adabiyotlar
- Odilqoriyev X.T. Davlat va huquq nazariyasi. Darslik. — T.: Adolat, 2018.
- Hobbes T. Leviathan. — London, 1651.
- Locke J. Two Treatises of Government. — London, 1689.
- Rousseau J.-J. Du contrat social. — Amsterdam, 1762.
- Engels F. Der Ursprung der Familie, des Privateigenthums und des Staats. — Hottingen-Zürich, 1884.
- Wittfogel K.A. Oriental Despotism: A Comparative Study of Total Power. — New Haven: Yale University Press, 1957.
- Марченко М.Н. Теория государства и права: учебник. — М.: Проспект.
To'liq ishni olish
Hujjatchi shu mavzuda referatni to'liq yozadi: titul varag'i, mundarija, boblar, xulosa va adabiyotlar — Word va PDF faylda. Hajm va talablaringizni botda aytasiz. Birinchi ish (20 betgacha) — 5 000 so'm.
📄 To'liq ishni olishO'xshash mavzular
- Hokimiyatlar bo'linishi prinsipi va uning O'zbekiston Konstitutsiyasida ifodalanishiHuquq · mustaqil ish
- Fuqarolarning huquq layoqati va muomala layoqatiHuquq · kurs ishi
- Huquqiy davlat va fuqarolik jamiyati: tushunchasi, belgilari va o'zaro aloqasiHuquq · referat
- Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi va uning O'zbekiston qonunchiligidagi ifodasiHuquq · referat
- Buyuk geografik kashfiyotlar va ularning jahon tarixidagi ahamiyatiTarix · referat
- Axborot xavfsizligi: asosiy tahdidlar va himoya usullariAxborot texnologiyalari · referat