Marketing kompleksi (4P) va uning elementlari: tovar, narx, taqsimot, siljitish

Mustaqil ishIqtisodiyot

Quyida shu mavzuda mustaqil ish uchun namunaviy reja, tayyor kirish qismi, yozish bo'yicha maslahatlar va adabiyotlar ro'yxati. To'liq ishni (titul, mundarija, boblar, xulosa) Word faylda olish uchun pastdagi tugmani bosing.

📄 To'liq ishni olish

Reja

  1. Kirish
  2. Marketing kompleksi tushunchasi: N. Borden va J. Makkarti yondashuvlari
  3. Tovar siyosati: tovar darajalari, assortiment va tovarning hayot sikli
  4. Narx siyosati: narx belgilash usullari va narx strategiyalari
  5. Taqsimot (sotish) siyosati: sotish kanallari va vositachilar
  6. Siljitish siyosati: reklama, sotishni rag'batlantirish, PR va shaxsiy sotuv; 7P va 4C modellari
  7. Xulosa
  8. Foydalanilgan adabiyotlar

Kirish

Raqobat kuchli bo'lgan bozorda korxonaning muvaffaqiyati sifatli mahsulot ishlab chiqarishning o'zi bilan emas, balki uni to'g'ri narxda, qulay joyda va samarali axborot vositalari orqali iste'molchiga yetkazish bilan belgilanadi. Marketing kompleksi aynan shu qarorlarni bir tizimga birlashtiradi. Shuning uchun u marketing fanining asosiy tushunchalaridan biri sifatida deyarli barcha iqtisodiy yo'nalishlarda o'rganiladi. Marketing kompleksi bo'yicha qarorlar o'zaro bog'liq: masalan, narxning o'zgarishi tovar imidjiga, sotish kanalining tanlanishi esa reklama strategiyasiga ta'sir qiladi.

"Marketing mix" (marketing kompleksi) atamasini Garvard biznes maktabi professori Nil Borden ilmiy muomalaga kiritgan va 1964-yilda "Journal of Advertising Research" jurnalida "The Concept of the Marketing Mix" maqolasini e'lon qilgan. Jerom Makkarti esa 1960-yilda chop etilgan "Basic Marketing: A Managerial Approach" kitobida kompleks elementlarini to'rtta guruhga - Product (tovar), Price (narx), Place (taqsimot) va Promotion (siljitish) ga ajratgan. Shu tariqa 4P modeli paydo bo'lgan. Keyinchalik xizmatlar marketingi uchun B. Bums va M. Bitner 1981-yilda modelni yana uchta element - odamlar, jarayon va moddiy muhit bilan to'ldirib, 7P modelini taklif qilgan. 1990-yilda R. Lauterborn esa iste'molchi nuqtai nazaridan 4C modelini ilgari surgan.

Marketing nazariyasining zamonaviy rivojiga Filip Kotler katta hissa qo'shgan. Uning "Marketing Management" darsligi dunyoning ko'plab universitetlarida asosiy o'quv adabiyoti sifatida qo'llaniladi. O'zbekistonda esa marketing faoliyati, xususan siljitish elementi bilan bog'liq munosabatlar 2022-yil 7-iyundagi O'RQ-776-son "Reklama to'g'risida"gi Qonun hamda "Iste'molchilarning huquqlarini himoya qilish to'g'risida"gi Qonun bilan tartibga solinadi.

Mustaqil ishning maqsadi marketing kompleksining mazmuni va elementlarini tahlil qilib, ularni amaliyotda qo'llash yo'llarini ko'rsatishdir. Vazifalar: 4P modelining kelib chiqish tarixini yoritish; tovar, narx, taqsimot va siljitish siyosatlarining mazmunini ochib berish; 7P va 4C modellarini 4P bilan qiyoslash; marketing faoliyatining O'zbekistondagi huquqiy asoslarini ko'rsatish; tanlangan mahalliy kompaniya misolida marketing kompleksini tahlil qilish.

Yozishda nimaga e'tibor berish kerak

  • Ishni jonlantirish uchun bitta tanish mahalliy brendni tanlab, uning 4P elementlarini ochiq manbalardagi ma'lumotlar (sayt, ijtimoiy tarmoqlar, do'konlardagi narxlar) asosida tahlil qiling.
  • 4P modelini Borden emas, Makkarti taklif qilganini, "marketing mix" atamasi esa Bordenga tegishli ekanini to'g'ri yozing: bu ikkisi ko'p adashtiriladi.
  • Siljitish qismida reklamaga oid cheklovlarni eski 1998-yilgi qonundan emas, 2022-yildagi O'RQ-776-son "Reklama to'g'risida"gi Qonundan keltiring.
  • Tovarning hayot siklini grafikda (joriy etish, o'sish, yetuklik, pasayish) ko'rsating va har bosqichga mos marketing qarorini yozing.

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. McCarthy E.J. Basic Marketing: A Managerial Approach. — Homewood, IL: Richard D. Irwin, 1960.
  2. Borden N.H. The Concept of the Marketing Mix // Journal of Advertising Research. — 1964. — Vol. 4, No. 2.
  3. Kotler P., Keller K.L. Marketing Management. — Pearson (turli nashrlar).
  4. Kotler P., Armstrong G. Principles of Marketing. — Pearson (turli nashrlar).
  5. O'zbekiston Respublikasining "Reklama to'g'risida"gi Qonuni. 2022-yil 7-iyun, O'RQ-776-son.
  6. O'zbekiston Respublikasining "Iste'molchilarning huquqlarini himoya qilish to'g'risida"gi Qonuni. 1996-yil 26-aprel, 221-I-son.
  7. Ergashxodjayeva Sh.D. Innovatsion marketing. Darslik. — Toshkent: Iqtisodiyot, 2019.

To'liq ishni olish

Hujjatchi shu mavzuda mustaqil ishni to'liq yozadi: titul varag'i, mundarija, boblar, xulosa va adabiyotlar — Word va PDF faylda. Hajm va talablaringizni botda aytasiz. Birinchi ish (20 betgacha) — 5 000 so'm.

📄 To'liq ishni olish

O'xshash mavzular