O'rta Osiyoning arablar tomonidan istilo qilinishi va islomning tarqalishi
Quyida shu mavzuda referat uchun namunaviy reja, tayyor kirish qismi, yozish bo'yicha maslahatlar va adabiyotlar ro'yxati. To'liq ishni (titul, mundarija, boblar, xulosa) Word faylda olish uchun pastdagi tugmani bosing.
📄 To'liq ishni olishReja
- Kirish
- Arab istilosi arafasida Movarounnahr va Xurosondagi siyosiy vaziyat
- Dastlabki arab yurishlari va Qutayba ibn Muslim davridagi istilo (705-715)
- Mahalliy xalqning qarshiligi va Muqanna qo'zg'oloni
- Arab xalifaligi boshqaruvining joriy etilishi va soliq siyosati
- Islom dini va arab tilining tarqalishi, madaniy oqibatlar
- Xulosa
- Foydalanilgan adabiyotlar
Kirish
VII asr o'rtalarida Arabiston yarim orolida vujudga kelgan Arab xalifaligi qisqa vaqt ichida Yaqin Sharq va Eronni egalladi. Sosoniylar davlati qulagach, arab qo'shinlari Xurosonga chiqib, Amudaryodan narigi yerlarga, ya'ni arab manbalarida Movarounnahr deb atalgan hududga yurishlar boshladi. Bu paytda mintaqa So'g'd, Toxariston, Xorazm, Choch va Farg'ona kabi ko'plab mustaqil hokimliklarga bo'lingan, ular o'rtasida yagona siyosiy markaz yo'q edi.
Dastlabki yurishlar asosan o'lja olishga qaratilgan bosqinlardan iborat bo'lgan. Mintaqani muntazam bo'ysundirish Umaviylar xalifaligining Xuroson noibi Qutayba ibn Muslim nomi bilan bog'liq: 705-715-yillarda u Poykand, Buxoro, Samarqand va Xorazmni egallab, Sirdaryo havzasigacha yurishlar uyushtirdi. Mahalliy hukmdorlar, jumladan, so'g'd ixshidlari va turk xoqonligi kuchlari bilan uzoq davom etgan kurash olib borildi. Arab manbalarida istilo voqealari ko'pincha g'oliblar nuqtai nazaridan bayon etilgan, shuning uchun ularni arxeologik ma'lumotlar, masalan, Panjikent va Mug' tog'idan topilgan so'g'd hujjatlari bilan solishtirish muhimdir. Aynan Mug' tog'i hujjatlari so'g'd hukmdorlarining istilo davridagi diplomatik va harbiy harakatlari haqida noyob ma'lumot beradi.
Istilo mahalliy aholining qattiq qarshiligiga uchradi. Panjikent hokimi Devashtich harakati, VIII asrning ikkinchi yarmidagi Muqanna boshchiligidagi "oq kiyimlilar" qo'zg'oloni bunga misol bo'la oladi. 751-yilgi Talas jangi esa mintaqada Xitoy ta'sirining cheklanishi va xalifalik mavqeining mustahkamlanishiga olib keldi. Asta-sekin islom dini, arab yozuvi va tili keng tarqaldi, bu keyingi asrlarda Movarounnahrning islom sivilizatsiyasining muhim markaziga aylanishiga zamin yaratdi.
Referatning maqsadi arab istilosining borishi, mahalliy xalq qarshiligi va uning ijtimoiy-madaniy oqibatlarini tarixiy manbalar asosida yoritishdir. Vazifalar: istilo arafasidagi mintaqaning siyosiy xaritasini tavsiflash; Qutayba ibn Muslim yurishlarining asosiy bosqichlarini ko'rsatish; xalq qo'zg'olonlarining sabablari va natijalarini tahlil qilish; islomning tarqalishi va xalifalik boshqaruvining joriy etilishini baholash. Ishda Narshaxiyning "Buxoro tarixi" hamda X. Gibb va V. Bartold tadqiqotlariga tayaniladi.
Yozishda nimaga e'tibor berish kerak
- Asosiy birlamchi manbalar - Tabariy, Balozuriy va Narshaxiy asarlari; ularning o'zbek yoki rus tilidagi tarjimalaridan foydalanganda nashr ma'lumotini to'liq yozing.
- Istiloni faqat harbiy voqealar sifatida emas, soliq (xiroj, jizya) siyosati va mahalliy zodagonlar bilan munosabatlar orqali ham tahlil qiling.
- Muqanna qo'zg'olonini yoritishda manbalarning aksariyati xalifalik tarafdorlari tomonidan yozilganini, shu sababli baho bir tomonlama bo'lishi mumkinligini qayd eting.
Foydalanilgan adabiyotlar
- Narshaxiy Abu Bakr Muhammad. Buxoro tarixi.
- Gibb H. A. R. The Arab Conquests in Central Asia. — London: The Royal Asiatic Society, 1923. — viii, 102 p.
- Бартольд В. В. Сочинения. Т. I: Туркестан в эпоху монгольского нашествия. — Москва: Издательство восточной литературы, 1963.
- Kennedy H. The Great Arab Conquests: How the Spread of Islam Changed the World We Live In. — London: Weidenfeld & Nicolson, 2007.
- Azamat Ziyo. O'zbek davlatchiligi tarixi. — Toshkent, 2000.
- History of Civilizations of Central Asia. Vol. IV: The Age of Achievement: A.D. 750 to the End of the Fifteenth Century. Part One. — Paris: UNESCO Publishing, 1998.
To'liq ishni olish
Hujjatchi shu mavzuda referatni to'liq yozadi: titul varag'i, mundarija, boblar, xulosa va adabiyotlar — Word va PDF faylda. Hajm va talablaringizni botda aytasiz. Birinchi ish (20 betgacha) — 5 000 so'm.
📄 To'liq ishni olishO'xshash mavzular
- Buyuk geografik kashfiyotlar va ularning jahon tarixidagi ahamiyatiTarix · referat
- O'zbekiston Ikkinchi jahon urushi yillarida (1941-1945)Tarix · referat
- Turkistonda jadidchilik harakati: g'oyalari, namoyandalari va faoliyatiTarix · referat
- O'zbekiston Respublikasi davlat mustaqilligining qo'lga kiritilishiTarix · referat
- Orol dengizi ekologik muammosi va uning aholi salomatligiga ta'siriTibbiyot va biologiya · kurs ishi
- Saralash algoritmlari va ularning samaradorligini tahlil qilishAxborot texnologiyalari · kurs ishi