Mendel qonunlari va irsiyatning asosiy qonuniyatlari

Mustaqil ishTibbiyot va biologiya

Quyida shu mavzuda mustaqil ish uchun namunaviy reja, tayyor kirish qismi, yozish bo'yicha maslahatlar va adabiyotlar ro'yxati. To'liq ishni (titul, mundarija, boblar, xulosa) Word faylda olish uchun pastdagi tugmani bosing.

📄 To'liq ishni olish

Reja

  1. Kirish
  2. Gregor Mendel tajribalari va duragaylash usuli
  3. Birinchi avlod duragaylarining bir xilligi qonuni
  4. Ajralish qonuni va gametalar sofligi gipotezasi
  5. Belgilarning mustaqil irsiylanishi qonuni
  6. Mendel qonunlarining sitologik asoslari va odam genetikasidagi ahamiyati
  7. Xulosa
  8. Foydalanilgan adabiyotlar

Kirish

Genetika irsiyat va o'zgaruvchanlik qonuniyatlarini o'rganuvchi fan bo'lib, zamonaviy tibbiyotda irsiy kasalliklarni tushunish, tibbiy-genetik maslahat va prenatal tashxisning ilmiy asosini tashkil etadi. Bu fanning poydevori esa chex-avstriyalik tadqiqotchi Gregor Iogann Mendel tomonidan qo'yilgan irsiylanish qonunlaridir.

Mendel Bryunn (hozirgi Brno) shahridagi monastirda bir necha yil davomida no'xat (Pisum sativum) navlarini chatishtirib, aniq belgilar - urug' rangi va shakli, gul rangi va boshqalarning avlodlarda qanday taqsimlanishini kuzatgan. Uning muvaffaqiyati ikki xususiyatga asoslangan edi: u bir-biridan keskin farq qiladigan muqobil belgilarni tanladi va natijalarni miqdoriy, statistik usulda tahlil qildi. Tadqiqot natijalari 1865-yilda Bryunn tabiatshunoslar jamiyatida ma'ruza qilinib, 1866-yilda "Versuche über Pflanzen-Hybriden" nomi bilan nashr etilgan.

Mendel ishlari o'z davrida e'tibordan chetda qoldi va faqat 1900-yilda Hugo de Vries, Carl Correns va Erich von Tschermak tomonidan mustaqil ravishda qayta kashf etildi. Shundan so'ng "genetika" atamasi (W. Bateson) va "gen" tushunchasi (W. Johannsen, 1909) fanga kirib keldi. Mendel ta'limotiga ko'ra, irsiy omillar avloddan avlodga o'zgarmasdan, juft-juft holda o'tadi, gametaga esa har bir juftdan faqat bittasi tushadi.

Mendel qonunlari uchta qoidada ifodalanadi: birinchi avlod duragaylarining bir xilligi, ikkinchi avlodda belgilarning ajralishi (monoduragay chatishtirishda fenotip bo'yicha 3:1 nisbat) va belgilarning mustaqil irsiylanishi (diduragay chatishtirishda 9:3:3:1 nisbat). Keyinchalik W. Sutton va T. Boveri bu qonuniyatlarni xromosomalarning meyozdagi xatti-harakati bilan bog'lab, irsiyatning xromosoma nazariyasiga asos soldilar. Bu nazariyani T. Morgan maktabi drozofila ustidagi tajribalarda rivojlantirdi.

Ushbu ishning maqsadi Mendel qonunlarining mazmuni va sitologik asoslarini yoritish hamda ularning odamdagi autosom-dominant va autosom-retsessiv irsiylanish turlarini tushunishdagi ahamiyatini ko'rsatishdan iborat. Vazifalar qatoriga Mendel tajribalari metodikasini tahlil qilish, har bir qonunni Pennet panjarasi yordamida tushuntirish va qonunlarning qo'llanish chegaralarini ko'rsatish kiradi.

Yozishda nimaga e'tibor berish kerak

  • Har bir qonunni kamida bitta chatishtirish sxemasi va Pennet panjarasi bilan ko'rsating: masala yechilgan misol ishning qadrini oshiradi.
  • Mustaqil irsiylanish qonuni faqat turli xromosomalarda (yoki bir-biridan uzoq joylashgan) genlar uchun to'g'ri ekanini, birikkan irsiylanish (T. Morgan) bundan istisno ekanini albatta ta'kidlang.
  • Odam genetikasidan misollarni tibbiy genetika darsliklaridan oling va ularni tashxis yoki maslahat shaklida emas, faqat irsiylanish turini tushuntirish uchun keltiring.
  • Mendel maqolasi yilini to'g'ri yozing: ma'ruza 1865-yilda qilingan, maqola 1866-yilda chop etilgan.

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Mendel G. Versuche über Pflanzen-Hybriden // Verhandlungen des naturforschenden Vereines in Brünn. — 1866. — Bd. IV. — S. 3–47.
  2. Nishonboyev K.N., Hamidov J.H. Tibbiy biologiya va genetika. — Toshkent: O'zbekiston milliy entsiklopediyasi, 2005.
  3. Бочков Н.П., Пузырев В.П., Смирнихина С.А. Клиническая генетика: учебник. 4-е изд. — М.: ГЭОТАР-Медиа, 2023. — 504 с.
  4. Ярыгин В.Н. и др. Биология: учебник для медицинских вузов. В 2 кн. / под ред. В.Н. Ярыгина. — М.: Высшая школа, 2005–2006.
  5. Griffiths A.J.F., Doebley J., Peichel C., Wassarman D.A. Introduction to Genetic Analysis. 12th ed. — New York: Macmillan Learning, 2020.

To'liq ishni olish

Hujjatchi shu mavzuda mustaqil ishni to'liq yozadi: titul varag'i, mundarija, boblar, xulosa va adabiyotlar — Word va PDF faylda. Hajm va talablaringizni botda aytasiz. Birinchi ish (20 betgacha) — 5 000 so'm.

📄 To'liq ishni olish

O'xshash mavzular