O'zbek tilida frazeologik birliklar va ularning ma'noviy xususiyatlari

Kurs ishiFilologiya

Quyida shu mavzuda kurs ishi uchun namunaviy reja, tayyor kirish qismi, yozish bo'yicha maslahatlar va adabiyotlar ro'yxati. To'liq ishni (titul, mundarija, boblar, xulosa) Word faylda olish uchun pastdagi tugmani bosing.

📄 To'liq ishni olish

Reja

  1. Kirish
  2. Frazeologik birlik tushunchasi va uning asosiy belgilari
  3. Frazeologizmlarning tuzilishi va ma'noviy turlari (V. V. Vinogradov tasnifi)
  4. O'zbek frazeologiyasining o'rganilishi: Sh. Rahmatullayev va uning maktabi
  5. Frazeologizmlarda sinonimiya, antonimiya va ko'p ma'nolilik
  6. Frazeologizmlarning badiiy matndagi uslubiy vazifalari
  7. Xulosa
  8. Foydalanilgan adabiyotlar

Kirish

Frazeologik birliklar tilning eng obrazli va milliy o'ziga xos qatlamini tashkil etadi. «Boshi osmonga yetdi», «tarvuzi qo'ltig'idan tushdi», «qulog'iga chalinmoq» kabi iboralar bir necha so'zdan tuzilgan bo'lsa ham, yaxlit ma'no ifodalaydi va nutqqa ta'sirchanlik baxsh etadi. Ularni o'rganish tilshunoslik bilan birga xalq tafakkuri va madaniyatini tushunish uchun ham ahamiyatlidir. Frazeologizmlar so'zlashuv nutqida ham, badiiy adabiyot va publitsistikada ham faol qo'llanadi, shuning uchun ularning ma'nosi va qo'llanish doirasini bilish nutq madaniyatining muhim sharti hisoblanadi.

Frazeologizmning asosiy belgilari sifatida tarkibning barqarorligi, ma'noning yaxlitligi va ko'pincha ko'chma xarakterga egaligi, nutqqa tayyor holda olib kirilishi ko'rsatiladi. Rus tilshunosi V. V. Vinogradov frazeologik birliklarni komponentlar ma'nosining birikish darajasiga ko'ra frazeologik chatishmalar, frazeologik butunliklar va frazeologik qo'shilmalarga ajratgan. Bu tasnif turkiy tillar, jumladan o'zbek tili frazeologiyasini o'rganishda ham keng qo'llanilgan. O'zbek tilshunosligida frazeologizmlar, shuningdek, tarkibidagi yetakchi so'z turkumiga ko'ra fe'liy, otli, sifatli va ravishli guruhlarga ham ajratiladi.

O'zbek frazeologiyasining nazariy asoslari asosan Sh. Rahmatullayev tadqiqotlari bilan bog'liq. Olimning «O'zbek tilining qisqacha frazeologik lug'ati» va «O'zbek tilining izohli frazeologik lug'ati» asarlari bu sohada tayanch manba hisoblanadi. Keyinchalik A. Mamatov, B. Yo'ldoshev va boshqa olimlar frazeologizmlarning shakllanishi, uslubiy xususiyatlari va me'yori masalalarini tadqiq etdilar. Bu ishlar o'zbek frazeologiyasini mustaqil tilshunoslik bo'limi sifatida shakllantirdi.

Kurs ishining maqsadi o'zbek tilidagi frazeologik birliklarning belgilari, turlari va ma'noviy xususiyatlarini ilmiy adabiyotlar va badiiy matn misollari asosida tahlil qilishdir. Vazifalar: frazeologik birlik tushunchasini so'z birikmasi, maqol va matal kabi hodisalardan farqlash; mavjud tasniflarni qiyosiy ko'rib chiqish; frazeologizmlardagi sinonimiya, antonimiya va ko'p ma'nolilik hodisalarini misollar bilan yoritish; ularning badiiy asardagi uslubiy vazifalarini aniqlash. Tadqiqotda tavsifiy, qiyosiy va komponent tahlil usullaridan foydalaniladi.

Yozishda nimaga e'tibor berish kerak

  • Amaliy qism uchun bitta badiiy asardan (masalan, Abdulla Qahhor hikoyalaridan) frazeologizmlarni yig'ib, ularni ma'noviy guruhlarga ajrating: bu kurs ishiga mustaqil tadqiqot tusini beradi.
  • Har bir frazeologizm ma'nosini Sh. Rahmatullayevning izohli frazeologik lug'ati bilan solishtiring va manbani ko'rsating.
  • Maqol, matal va frazeologizmni aralashtirish eng ko'p uchraydigan xato: kirish yoki birinchi bobda ularning farqini aniq belgilab oling.

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Rahmatullayev Sh. O'zbek tilining izohli frazeologik lug'ati. — Toshkent: O'qituvchi, 1978.
  2. Rahmatullayev Sh. O'zbek tilining qisqacha frazeologik lug'ati. — Toshkent: Fan, 1964.
  3. Rahmatullayev Sh. Nutqimiz ko'rki. — Toshkent: Fan, 1970.
  4. Mamatov A. Frazeologik stilistika masalalari. — Toshkent: Fan, 1991.
  5. Mamatov A. E. O'zbek tili frazeologizmlarining shakllanishi masalalari: Filol. fanlari doktori ... diss. avtoref. — Toshkent, 2000.
  6. Hojiyev A. Tilshunoslik terminlarining izohli lug'ati. — Toshkent: O'zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2002.
  7. Shoabdurahmonov Sh., Asqarova M., Hojiyev A., Rasulov I., Doniyorov X. Hozirgi o'zbek adabiy tili. — Toshkent: O'qituvchi, 1980.

To'liq ishni olish

Hujjatchi shu mavzuda kurs ishini to'liq yozadi: titul varag'i, mundarija, boblar, xulosa va adabiyotlar — Word va PDF faylda. Hajm va talablaringizni botda aytasiz. Birinchi ish (20 betgacha) — 5 000 so'm.

📄 To'liq ishni olish

O'xshash mavzular